Bàu trắng hình thành trên sa mạc mênh mông cát, nền trời xanh ngắt, mặt nước xanh thẳm in bóng mây và điểm tô bằng những bông sen bông súng. Điều đó tạo nên khung cảnh ngoạn mục giữa thiên nhiên bao la bát ngát.

Đồi cát Bay ở phường Mũi Né, thành phố Phan Thiết là một địa danh được ví như “sa mạc Sahara của Việt Nam”. Ngạc nhiên là ngay cạnh “sa mạc” này lại có một hồ nước rộng mênh mông: Hồ Bàu Trắng.

Theo lời kể của người dân địa phương, hồ nước bên sa mạc – Bàu Trắng vốn là một hồ lớn, sau đó người dân đắp đập cát chạy vắt ngang hồ để đi qua.

Hồ lớn này từ đó bị chia thành 2 phần, gọi là Bàu Ông và Bàu Bà. Trong tiếng địa phương “bàu” nghĩa là hồ nước.

Sử liệu cũ ghi rằng, năm 1867, danh sĩ Nguyễn Thông đi ngang qua đây đã thấy cảnh đẹp của Bàu Trắng và gọi hồ nước này là “Bạch Hồ”. “Bạch Hồ” bắt đầu xuất hiện trong thơ của Nguyễn Thông và cũng từ đó trở thành tên mà giới thi nhân gán cho Bàu Trắng.

Xem thêm:Lịch sử nước mắm Phan Thiết hơn 300 năm

Trong hai hồ nước tạo thành Bàu Trắng, Bàu Bà rộng hơn Bàu Ông, với diện tích 70 ha, nơi rộng nhất là 500 mét, độ sâu trung bình là 5 mét. Nơi sâu nhất của Bàu Bà là 19 mét vào mùa mưa, càng về phía bờ, mực nước càng thấp dần.

Xung quanh Bàu Bà trồng rất nhiều sen. Sen được cư dân trồng với mục đích thu hoạch hạt và ngó sen. Việc trồng sen tại khu vực này cũng khiến cho cảnh quan thêm phần thơ mộng.

Hệ sinh vật ở Bàu Trắng rất phong phú, có nhiều loại cá nước ngọt như cá rô, cá lóc, cá trê, cá trắm cỏ… cùng nhiều loài cây bản địa.

Sự tồn tại của hồ Bàu Trắng bên vùng đồi cát rộng mênh mông đã tạo nên một khung cảnh thiên nhiên với hai sắc thái đối lập, độc nhất vô nhị ở Việt Nam.